ନାଟକ ଅନ୍ଧଯୁଗର ସର୍ବକାଳୀନ ଆବେଦନ
ମୁକୁନ୍ଦ ଶତପଥୀ
ଧର୍ମବୀର ଭାରତୀଙ୍କ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ନାଟକ ଅନ୍ଧଯୁଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସଶ୍ରଦ୍ଧ ଆଲୋଚନା ।
ନାଟକ ସମାଜର ଦର୍ପଣ। ସେ ସମାଜରେ ଘଟୁଥିବା ଘଟଣ ଅଘଟଣ ର ଚିତ୍ରଟିଏ କଳାକାର ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶକକୁ ଭେଟିଦିଏ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ ମଣିଷ ମନର ଦ୍ଵନ୍ଦ ସଂଘାତ କୁ ଉପଜିବ୍ୟ କରି ନାଟକରେ ସମୟ ସହ ତାଳଦେଇ ଦର୍ଶକ ଙ୍କ ରୁଚିକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି ପରୀକ୍ଷାନିରୀକ୍ଷା ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏସବୁ ସତ୍ତ୍ୱେ ବି କିଛି ନାଟକର ଆବେଦନ ସର୍ବକାଳୀନ ହେଇଛି ଓ ଏହାର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ଧର୍ମବୀର ଭାରତୀ ଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟକାବ୍ୟ ଅନ୍ଧଯୁଗ କୁ ନେବାରେ ନାଟ୍ୟମୋଦି ମାନେ ଟିକିଏ ବି କୁଣ୍ଠା ବୋଧ କରି ନାହାନ୍ତି। ନାଟକ ଟିକୁ ଦୃଶ୍ୟକାବ୍ୟ କୁହାଯାଇଥିବା ବେଳେ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଆଧାରରେ ଲେଖାଯାଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନାଟକ କହିବାରେ ଆଦୌ ଆପତ୍ତି ନାହିଁ। ବୋଧହୁଏ ଏଇଥିପାଇଁ ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ଲିଖିତ ନାଟକଟି ପୂର୍ଣ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ ରେ ଏଯାଏଁ ବି ଅଭିନୀତ ହେଇ ଦର୍ଶକଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସାଉଁଟି ଚାଲିଛି।
ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି ଅନ୍ଧଯୁଗ କେବେବି ଲେଖା ଯାଇପାରିନଥାନ୍ତା ଯଦି ଏହା ଲେଖିବା ବା ନ ଲେଖିବା ମୋର ସାମର୍ଥ୍ୟ ରେ ଥାନ୍ତା।ଏହି ରଚନାର ଜଟିଳ ରୂପଟି ଯେତେବେଳେ ମୋ ଅନ୍ତରରେ ଉଭା ହେଇଗଲା ମୁଁ ବିଚଳିତ ହେଇ ପଡିଲି। ଡର ଲାଗିଲା ଏହି ଅଭିଶପ୍ତ ଭୁଇଁଉପରେ ଗୋଟିଏ ପାଦ ରଖି ମୁଁ ବଂଚିକି ଫେରି ପାରିବି ତ?
ମାତ୍ର ଗୋଟେ ନିଶା ବି ଥାଏ ଗର୍ଜୁଥିବା ମହାସାଗର କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ,ପର୍ବତାକାର ଲହଡିସହ ଖାଲି ହାତରେ ଯୁଝିବାକୁ,ଅମାପ ଗଭୀରତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଯିବାକୁ,ଆଉ ପୁଣି ନିଜକୁ ସବୁ ବିପଦରେ ପକାଇ ଅସ୍ଥାର,ଆଲୋକର,ସତ୍ୟର,ମର୍ଯ୍ୟଦାର କିଛି କଣିକା ବାଣ୍ଟି ବଞ୍ଚାଇ ପୃଥୀବିକୁ ନେଇ ଆସିବା। ଏଇ ନିଶାରେ ଏତେ ଗଭୀର ବେଦନା ଓ ଏପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁଖ ମିଶା ମିଶି ହେଇ ରହିଥାଏ ଯେ ତାର ଅସ୍ଵାଦନ ପାଇଁ ମନ ବିବଶ ହେଇଯାଏ।ସେଇ ଉପଲବ୍ଧି ପାଇଁ ଏ ରଚନା।
ଏହି ଦୃଶ୍ୟକାବ୍ୟ ରେ ଯେଉଁ ମୂଳ ସମସ୍ୟାଟି ଉଠାଯାଇଛି ତାହାକୁ ରୂପ ଦେବାପାଇଁ ମହାଭାରତ ର ଯୁଦ୍ଧପରର କିଛି ଘଟଣା କୁ ନିଆ ଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ବି ଅଛନ୍ତି କିଛି ସ୍ୱକଳ୍ପିତ ପାତ୍ର ଓ ସ୍ୱକଳ୍ପିତ ଘଟଣା।
ନାଟକର ବାର୍ତା ଏହିପରି...ଯୁଗ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ଧ,କାଳ ଅବକ୍ଷୟମାଣ,ସମାଜ ବ୍ୟଭିଚାରୀ ଓ ବ୍ୟକ୍ତି ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ସେ ଅନ୍ଧଯୁଗ ତ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାପରାନ୍ତ କଳି ନୁହେଁ,ତାହା କଳ୍ପକଳ୍ପର। ବିକଳ,ବିଭଙ୍ଗ, ବିଭତ୍ସ ଜୀବନ ବଞ୍ଚୁଥିବା ଆହତ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ଧ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପୀଡିତ ଅସହାୟ ମଣିଷ ପାଖେ ଈଶ୍ୱରଟିଏ ପୃଥିବୀର ନରକ ଭାଗ୍ୟକୁ ବଦଳେଇ ଦେବାର ପ୍ରତିଶୃତି ନେଇ ଉଭା ହୁଅନ୍ତି।
ଏବେ ଆସିବ ନାଟକକୁ। ନାଟକ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ମଙ୍ଗଳାଚରଣରୁ ଓ ତା ପରର ଉଦଘୋଷଣା.. ଯେଉଁ ଯୁଗର ବର୍ଣନାଏହି କୃତିରେ ଅଛି ସେ ବିଷୟରେ ବିଷ୍ଣୁପୁରାଣ ରେ କୁହାଯାଇଛି...ଭବିଷ୍ୟତରେ ଧର୍ମଅର୍ଥ ହ୍ରାସ ହେବ।ଧୀରେ ଧୀରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କ୍ଷୟ ହେବ। କ୍ଷମତା ହେବ ତାହାର ଯାହାର ପୁଞ୍ଜି ଅଛି। ନକଲି ଚେହେରାଙ୍କୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳିବ।ରାଜଶକ୍ତି ଲୋପ ହେବ। ଜନତା ଗୁମ୍ପରେ ଲୁଚି ଦିନ କାଟିବେ। ଏବଂ ଏଇ ଅନ୍ଧଯୁଗ ଅବତରିତ ହେଲା। ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ମନୋବୃତ୍ତି ସବୁ ବିକୃତ। ମର୍ଯ୍ୟାଦା ର ସରୁ ଡୋରୀଟିଏ ଅଛି। ତାକୁ ବି ଦ୍ଵନ୍ଦଗ୍ରସ୍ଥ କରି ଦେଇଛନ୍ତି ଦୁଇପକ୍ଷ।କେବଳ କୃଷଙ୍କର ସାହସ ଅଛି ସମାଧାନ କରିବାକୁ। ଏକଥା ସେହି ଅନ୍ଧ ମାନଙ୍କର କିମ୍ବା କଥା ଜ୍ୟୋତିର ସେଇ ଅନ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ତାପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରଥମ ଅଙ୍କ । ଏହାର ସ୍ଥାନ ହେଉଛି କୌରବ ନଗରୀ। ଏଥିରେ ପ୍ରଥମେ ଗାୟନ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ଏ ବାର୍ତା ଦେବାକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି.. ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହେଇ ବିଛାଡି ହେଇ ପଡିଛି
ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି ଅନ୍ଧଯୁଗ କେବେବି ଲେଖା ଯାଇପାରିନଥାନ୍ତା ଯଦି ଏହା ଲେଖିବା ବା ନ ଲେଖିବା ମୋର ସାମର୍ଥ୍ୟ ରେ ଥାନ୍ତା।ଏହି ରଚନାର ଜଟିଳ ରୂପଟି ଯେତେବେଳେ ମୋ ଅନ୍ତରରେ ଉଭା ହେଇଗଲା ମୁଁ ବିଚଳିତ ହେଇ ପଡିଲି। ଡର ଲାଗିଲା ଏହି ଅଭିଶପ୍ତ ଭୁଇଁଉପରେ ଗୋଟିଏ ପାଦ ରଖି ମୁଁ ବଂଚିକି ଫେରି ପାରିବି ତ?
ମାତ୍ର ଗୋଟେ ନିଶା ବି ଥାଏ ଗର୍ଜୁଥିବା ମହାସାଗର କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ,ପର୍ବତାକାର ଲହଡିସହ ଖାଲି ହାତରେ ଯୁଝିବାକୁ,ଅମାପ ଗଭୀରତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଯିବାକୁ,ଆଉ ପୁଣି ନିଜକୁ ସବୁ ବିପଦରେ ପକାଇ ଅସ୍ଥାର,ଆଲୋକର,ସତ୍ୟର,ମର୍ଯ୍ୟଦାର କିଛି କଣିକା ବାଣ୍ଟି ବଞ୍ଚାଇ ପୃଥୀବିକୁ ନେଇ ଆସିବା। ଏଇ ନିଶାରେ ଏତେ ଗଭୀର ବେଦନା ଓ ଏପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁଖ ମିଶା ମିଶି ହେଇ ରହିଥାଏ ଯେ ତାର ଅସ୍ଵାଦନ ପାଇଁ ମନ ବିବଶ ହେଇଯାଏ।ସେଇ ଉପଲବ୍ଧି ପାଇଁ ଏ ରଚନା।
ଏହି ଦୃଶ୍ୟକାବ୍ୟ ରେ ଯେଉଁ ମୂଳ ସମସ୍ୟାଟି ଉଠାଯାଇଛି ତାହାକୁ ରୂପ ଦେବାପାଇଁ ମହାଭାରତ ର ଯୁଦ୍ଧପରର କିଛି ଘଟଣା କୁ ନିଆ ଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ବି ଅଛନ୍ତି କିଛି ସ୍ୱକଳ୍ପିତ ପାତ୍ର ଓ ସ୍ୱକଳ୍ପିତ ଘଟଣା।
ନାଟକର ବାର୍ତା ଏହିପରି...ଯୁଗ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ଧ,କାଳ ଅବକ୍ଷୟମାଣ,ସମାଜ ବ୍ୟଭିଚାରୀ ଓ ବ୍ୟକ୍ତି ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ସେ ଅନ୍ଧଯୁଗ ତ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାପରାନ୍ତ କଳି ନୁହେଁ,ତାହା କଳ୍ପକଳ୍ପର। ବିକଳ,ବିଭଙ୍ଗ, ବିଭତ୍ସ ଜୀବନ ବଞ୍ଚୁଥିବା ଆହତ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ଧ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପୀଡିତ ଅସହାୟ ମଣିଷ ପାଖେ ଈଶ୍ୱରଟିଏ ପୃଥିବୀର ନରକ ଭାଗ୍ୟକୁ ବଦଳେଇ ଦେବାର ପ୍ରତିଶୃତି ନେଇ ଉଭା ହୁଅନ୍ତି।
ଏବେ ଆସିବ ନାଟକକୁ। ନାଟକ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ମଙ୍ଗଳାଚରଣରୁ ଓ ତା ପରର ଉଦଘୋଷଣା.. ଯେଉଁ ଯୁଗର ବର୍ଣନାଏହି କୃତିରେ ଅଛି ସେ ବିଷୟରେ ବିଷ୍ଣୁପୁରାଣ ରେ କୁହାଯାଇଛି...ଭବିଷ୍ୟତରେ ଧର୍ମଅର୍ଥ ହ୍ରାସ ହେବ।ଧୀରେ ଧୀରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କ୍ଷୟ ହେବ। କ୍ଷମତା ହେବ ତାହାର ଯାହାର ପୁଞ୍ଜି ଅଛି। ନକଲି ଚେହେରାଙ୍କୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳିବ।ରାଜଶକ୍ତି ଲୋପ ହେବ। ଜନତା ଗୁମ୍ପରେ ଲୁଚି ଦିନ କାଟିବେ। ଏବଂ ଏଇ ଅନ୍ଧଯୁଗ ଅବତରିତ ହେଲା। ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ମନୋବୃତ୍ତି ସବୁ ବିକୃତ। ମର୍ଯ୍ୟାଦା ର ସରୁ ଡୋରୀଟିଏ ଅଛି। ତାକୁ ବି ଦ୍ଵନ୍ଦଗ୍ରସ୍ଥ କରି ଦେଇଛନ୍ତି ଦୁଇପକ୍ଷ।କେବଳ କୃଷଙ୍କର ସାହସ ଅଛି ସମାଧାନ କରିବାକୁ। ଏକଥା ସେହି ଅନ୍ଧ ମାନଙ୍କର କିମ୍ବା କଥା ଜ୍ୟୋତିର ସେଇ ଅନ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ତାପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରଥମ ଅଙ୍କ । ଏହାର ସ୍ଥାନ ହେଉଛି କୌରବ ନଗରୀ। ଏଥିରେ ପ୍ରଥମେ ଗାୟନ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ଏ ବାର୍ତା ଦେବାକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି.. ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହେଇ ବିଛାଡି ହେଇ ପଡିଛି
ମର୍ଯ୍ୟାଦା। ତାର ଦୁଇ ପକ୍ଷ କୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବ ପକ୍ଷ। ଅବଶ୍ୟ ପାଣ୍ଡବ କିଛି କମ ଓ କୌରବ କିଛି ଅଧିକ।ଚାରିଆଡେ ଅନ୍ଧପଣ ର ବିଜୟ। ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଖାଲି ହାରିବା। ଯାହାକିଛି ସୁନ୍ଦର ଥିଲା ଶେଷ ହେଇଗଲା ଆଉ ଦ୍ଵାପର ବିତିଗଲା।
ଘଟଣାଟି ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ସନ୍ଧ୍ୟାର।ସବୁଆଡେ ଉଦାସ। କେବଳ ବୁଲୁଛନ୍ତି ଦିଜଣ ପ୍ରହରୀ ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ଢାଲ ବର୍ଚ୍ଛା ଯାହା ନିରର୍ଥକ ଥିଲା। ଏବେ ସେମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ। ଧୃଷ୍ଟରାଷ୍ଟ୍ର ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି ଦୁର୍ୟୋଧନ ଙ୍କ ହାରିବା ଜିତିବା ବାର୍ତ୍ତାକୁ।ତାଙ୍କୁ ଏବେ ଲାଗୁଛି ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୀମା ବାହାରେ ବି ସତ୍ୟ ରହିଥାଏ। ତାଙ୍କର ଏବେ ମନେହେଲା ଯଦି କେହିବି ଅନାସକ୍ତ ହେଇ ଆହ୍ୱାନ କରେ ଇତିହାସକୁ ସେଦିନ ନକ୍ଷତ୍ର ଙ୍କ ଦିଗ ବଦଳିଯାଏ।
ତୃତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ରେ ସଞ୍ଜୟ ଆସୁଛନ୍ତି ନଗରକୁ।ସମ୍ବାଦ ମିଳିଛି ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ହାରି ଯାଇଛନ୍ତି।ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୃଶ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଦେଉଛନ୍ତି ଅଭିଶାପ କୃଷ୍ଣକୁ।ତାଙ୍କ ଅଭିଶାପ ର ସ୍ୱର ଖୁବ କଠିନ। ସେ କହିଛନ୍ତି.. ମୁଁ ତପସ୍ୱିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ। ନିଜର ସାରା ଜୀବନର ପୁଣ୍ୟ ର ବଳ ନେଇ କହୁଛି କୃଷ୍ଣ ଶୁଣ। ତମେ ଯଦି ଚାହିଁଥାନ୍ତ ଅଟକି ଯାଇଥାନ୍ତା ଯୁଦ୍ଧ। ଶୁଣ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଭୁ ହୁଅ ବା ପରାତ୍ପର କେଉଁ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟାଧ ହାତରେ ମରିବ। ପ୍ରଭୁ ହେଇଛ କିନ୍ତୁ ମରିବ ପଶୁଙ୍କ ଭଳି। କୃଷ୍ଣ ନିରବ..ଉତ୍ତର କେତେ ସାଧାରଣ!ଅଠର ଦିନର ଏ ଭୀଷଣ ସଂଗ୍ରାମରେ ମୁଁ ହି ମରିଛି କୋଟିବାର। ଜୀବନ ମୁଁ ତ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଁ। ଶାପ ତମର ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗାନ୍ଧାରୀ କାନ୍ଦି ପକେଇ ଛନ୍ତି। ଅନ୍ଧତ୍ୱ ଅପସରି ଯାଇଛି। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ପୁଣି ଘୋଟି ଯାଏ ଅନ୍ଧକାର। ନାଟକର ଶେଷ ବାର୍ତା ଖୁବ ଚମତ୍କାର।
ସେହି ଦିନ ଯେଉଁ ଅନ୍ଧଯୁଗ ଅବତରିତ ହେଲା ଜଗତ ଉପରେ ବିତି ନାହିଁ,ରହି ରହି ଦୋହରାଉଛି। ପ୍ରତିକ୍ଷଣ କେଉଁଠି ନାକେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି। ଅନ୍ଧ ସଂଶୟ ଅଛି,ଅନ୍ଧାର ଅଛି। କିନ୍ତୁ କୋଉଠି ନା କୋଉଠି ମନରେ ତତ୍ୱ୍ୱଟିଏ ଅଛି ସାହସର, ନୂତନ ସର୍ଜନାର। ସେହି ଆମକୁ ଅର୍ଧସତ୍ୟରୁ,ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ରୁ ପରାଜୟ ରୁ ବଞ୍ଚାଏ। ନାଟକ ସରିଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ଦର୍ଶକ ପାଠକଙ୍କୁ ସମୟ ରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି।ଏବେ ବି ଲାଗୁଛି କୋଉଠି ନା କୋଉଠି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ର ହତ୍ୟା ହେଉଛି।
ଘଟଣାଟି ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ସନ୍ଧ୍ୟାର।ସବୁଆଡେ ଉଦାସ। କେବଳ ବୁଲୁଛନ୍ତି ଦିଜଣ ପ୍ରହରୀ ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ଢାଲ ବର୍ଚ୍ଛା ଯାହା ନିରର୍ଥକ ଥିଲା। ଏବେ ସେମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ। ଧୃଷ୍ଟରାଷ୍ଟ୍ର ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି ଦୁର୍ୟୋଧନ ଙ୍କ ହାରିବା ଜିତିବା ବାର୍ତ୍ତାକୁ।ତାଙ୍କୁ ଏବେ ଲାଗୁଛି ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୀମା ବାହାରେ ବି ସତ୍ୟ ରହିଥାଏ। ତାଙ୍କର ଏବେ ମନେହେଲା ଯଦି କେହିବି ଅନାସକ୍ତ ହେଇ ଆହ୍ୱାନ କରେ ଇତିହାସକୁ ସେଦିନ ନକ୍ଷତ୍ର ଙ୍କ ଦିଗ ବଦଳିଯାଏ।
ତୃତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ରେ ସଞ୍ଜୟ ଆସୁଛନ୍ତି ନଗରକୁ।ସମ୍ବାଦ ମିଳିଛି ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ହାରି ଯାଇଛନ୍ତି।ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୃଶ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଦେଉଛନ୍ତି ଅଭିଶାପ କୃଷ୍ଣକୁ।ତାଙ୍କ ଅଭିଶାପ ର ସ୍ୱର ଖୁବ କଠିନ। ସେ କହିଛନ୍ତି.. ମୁଁ ତପସ୍ୱିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ। ନିଜର ସାରା ଜୀବନର ପୁଣ୍ୟ ର ବଳ ନେଇ କହୁଛି କୃଷ୍ଣ ଶୁଣ। ତମେ ଯଦି ଚାହିଁଥାନ୍ତ ଅଟକି ଯାଇଥାନ୍ତା ଯୁଦ୍ଧ। ଶୁଣ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଭୁ ହୁଅ ବା ପରାତ୍ପର କେଉଁ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟାଧ ହାତରେ ମରିବ। ପ୍ରଭୁ ହେଇଛ କିନ୍ତୁ ମରିବ ପଶୁଙ୍କ ଭଳି। କୃଷ୍ଣ ନିରବ..ଉତ୍ତର କେତେ ସାଧାରଣ!ଅଠର ଦିନର ଏ ଭୀଷଣ ସଂଗ୍ରାମରେ ମୁଁ ହି ମରିଛି କୋଟିବାର। ଜୀବନ ମୁଁ ତ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଁ। ଶାପ ତମର ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗାନ୍ଧାରୀ କାନ୍ଦି ପକେଇ ଛନ୍ତି। ଅନ୍ଧତ୍ୱ ଅପସରି ଯାଇଛି। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ପୁଣି ଘୋଟି ଯାଏ ଅନ୍ଧକାର। ନାଟକର ଶେଷ ବାର୍ତା ଖୁବ ଚମତ୍କାର।
ସେହି ଦିନ ଯେଉଁ ଅନ୍ଧଯୁଗ ଅବତରିତ ହେଲା ଜଗତ ଉପରେ ବିତି ନାହିଁ,ରହି ରହି ଦୋହରାଉଛି। ପ୍ରତିକ୍ଷଣ କେଉଁଠି ନାକେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି। ଅନ୍ଧ ସଂଶୟ ଅଛି,ଅନ୍ଧାର ଅଛି। କିନ୍ତୁ କୋଉଠି ନା କୋଉଠି ମନରେ ତତ୍ୱ୍ୱଟିଏ ଅଛି ସାହସର, ନୂତନ ସର୍ଜନାର। ସେହି ଆମକୁ ଅର୍ଧସତ୍ୟରୁ,ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ରୁ ପରାଜୟ ରୁ ବଞ୍ଚାଏ। ନାଟକ ସରିଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ଦର୍ଶକ ପାଠକଙ୍କୁ ସମୟ ରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି।ଏବେ ବି ଲାଗୁଛି କୋଉଠି ନା କୋଉଠି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ର ହତ୍ୟା ହେଉଛି।
COMMENTS - 0